وبلاگicon
کیفیت اختراع و کیفیت پتنت - وبلاگ شخصی دکتر محمدرضا بختیاری
دکتر محمدرضا بختیاری
تماس با من: bakhtiari09@gmail.com
درباره من
آرشیو وبلاگ
      وبلاگ شخصی دکتر محمدرضا بختیاری (Dr Mohammad Reza Bakhtiari)
کیفیت اختراع و کیفیت پتنت نویسنده: دکتر محمدرضا بختیاری - شنبه ٦ آبان ۱۳٩۱

مقدمه:

تعداد اختراعاتی که در یک کشور انجام و متعاقباً برای ثبت در ادارات ثبت اختراع به مرحله تشکیل پرونده می رسد، شاخصهای کمی محسوب می شوند که به نظر من از اهمیت کمی برخوردارند. اما مسئله بسیار مهم و قابل تعمق بحث کیفیت اختراع و متعاقبا کیفیت پتنتها است.

شاخصهای کیفی اختراع و پتنت کدامند؟

به زبان ساده می توان این شاخصها را به شاخصهای مرحله مقدماتی یا حین ثبت و شاخصهای بعد از ثبت تقسیم بندی نمود.

1- شاخص کیفیت در مرحله مقدماتی یا حین ثبت

اگر اختراعی تمام شرایط لازم برای ثبت و کسب حمایت حقوقی در یک کشور را داشته باشد، می توان گفت این تنها شاخص مقدماتی کیفی است یا بهتر است بگویم شاخص کیفیت حین ثبت.

2- شاخص کیفیت بعد از ثبت

بهترین شاخصهایی که برای کیفیت اختراع ثبت شده یا پتنت تعریف شده اند از سه جنبه کلی هر پتنت را می سنجند که عبارتند از میزان سرمایه گذاری روی پتنت، چگونگی نگهداری پتنت و در نهایت سابقه دعاوی قضایی پتنت.

 شاخصهایی با این اهداف تعریف شده است. مانند شاخصهای زیر:


شاخصهایی با این اهداف تعریف شده است. مانند شاخصهای زیر:

  • relative patent position (RPP),
  • revealed technology advantage (RTA),
  • Herfindahl Hirschman Index of patents (HHI of patents),
  • patent citations

 

کیفیت اختراعات مخترعین ایرانی ساکن ایران در ایران و سایر کشورها

در مورد کیفیت اختراعات مخترعین ایرانی فعلا در این مقال به شاخصهای کیفی پتنت یعنی شاخصهای بعد از ثبت نخواهم پرداخت چون فکر می کنم اول باید مشکلات قبل از ثبت را بررسی، تحلیل آسیب شناسانه و نهایتا چاره جویی  کنیم.

1- بررسی کیفیت اختراعات در مرحله ثبت یا ثبت شده در ایران

قبل از قانون مرتبط با حقوق مالکیت صنعتی مصوب 1386 در ایران، تقاضانامه های ثبت اختراع بصورت ماهوی بررسی نمی شدند و لذا با اطمینان نمی توان گفت آیا حداقل شرایط مندرج در قانون ثبت اختراع وقت را داشته اند یا خیر. اما با توجه به تجربیاتی که اینجانب دارم اکثریت قریب به اتفاق آنها فاقد شرایط لازم بود ه  و از این حیث فاقد کیفیت لازم می باشند.

خوشبختانه در قانون 1386 برای تقاضانامه های ثبت اختراع بررسی ماهوی پیش بینی شده است. ولی مشکل اینجاست که متاسفانه اداره ثبت اختراعات به حد کافی از کارشناسان دارای تحصیلات دانشگاهی در فنون و تکنولوژیهای گوناگون که برای ارزیابی تقاضانامه های اختراع آموزشهای تخصصی لازم را دیده و مهارتهای جستجو و ارزیابی را کسب کرده باشند، برخوردار نیست. بنابراین بعید است که ارزیابی ماهوی قابل قبول و استانداردی در اداره انجام شود.

به همین دلیل اداره اختراع بعضی از تقاضانامه ها را برای ارزیابی به چند دانشگاه و مرکز تحقیقاتی ارسال می کند. اعضای هیئت علمی مراکز یاد شده به استثنای یکی دو مرکز نظیر سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی و مراجع تابعه آن یا پژوهشگاه صنعت نفت، دوره های حقوق مالکیت فکری، آشنایی با قوانین جاری کشور در زمینه ثبت اختراع، یا دوره  های جستجوی دانش و فن قبلی (prior art) را ندیده اند. لذا تقاضانامه ها را نه از حیث ماهوی برای انطباق با مواد قانونی ثبت اختراع و آیین نامه اجرایی آن بلکه به لحاظ علمی مانند مقالات علمی بررسی می نمایند که در قانون چنین چیزی پیش بینی نشده است.

بعلاوه به دلیل عدم آگاهی کامل از شرایط ثبت اختراع مندرج در قانون نمی توان گفت که اختراعاتی که در این مراکز رد یا تایید می شود منطبق بر قانون است. به عبارت دیگر در بسیاری از موارد اختراعات تایید شده در این مراکز را می توان با حکم دادگاه ابطال کرد یا با نسبت کمتر اختراعات رد شده در این مراکز را با حکم دادگاه ثبت کرده و برای آنهاحمایت قانونی گرفت.

 

2- بررسی کیفیت اختراعات ایرانیان در مرحله ثبت یا ثبت شده در سایر کشورها

مسئله بسیار بزرگتر اختراعاتی است که توسط ایرانیان ساکن در ایران در سایر کشورهای جهان به ثبت می رسد. در اینجا چند نکته اساسی مطرح است:

اولا انتخاب کشورهای خارجی معمولا بدون برنامه ریزی و یا استراتژی است. از میان کشورهای جهان امریکا و در درجه بعد اتحادیه اروپا برای ثبت اختراع انتخاب می شوند. در بسیاری از موارد انتخاب امریکا واقعا مایه تعجب اینجانب است. چرا که اولا بنا بر دلایل گوناگون فعلا امریکا بازار هدف ما نیست، ثانیا پیگیری و امکان دفاع از اختراعات نقض حق شده در امریکا توسط ایرانیان بسیار نا ممکن و پر هزینه است. پس امریکا نمی تواند ابتدا به ساکن هدف خوبی باشد. با سخت تر شدن ارتباطات کاری با اروپا همین منطق در مورد کشورهای اروپایی مصداق پیدا کرده است. اصولا باید کشورهای انتخاب شوند که بازار محصولا فناورانه ما باشند و نیز امکان طرح دعوی حقوقی نقض حق در آنها میسر باشد.

ثانیا به دلیل پایین بودن کیفیت شرح اختراع برای ثبت در خارج از کشور، بیشتر تقاضانامه هایی که تا به حال با صرف هزینه های ارزی و ریالی فراوان به ادارات ثبت اختراع امریکا یا اروپا تسلیم شده، به دلیل نداشتن شرایط ماهوی، رد شده و پذیرفته نشده اند. در موارد بسیار کمی که به اختراعات ما حق پتنت اعطا شده، آنقدر دامنه ادعاهای آنها باریک و ناچیز نوشته شده یا در حین ثبت مجبور به کوچک کردن این دامنه ها شده ایم که عملا این اختراعات ثبت شده فاقد ارزش تجاری و اقتصادی هستند.

 

نتیجه گیری و پیشنهادها

با توجه به مطالب این نوشته می توان گفت با در نظر داشتن شاخصهای کیفیت اختراعات، در حال حاضر ایرانیان اختراعاتی را چه در ایران و چه در سایر کشورهای جهان برای ثبت ارایه می کنند که فاقد کیفیتهای لازم است.

به دلیل پایین بودن کیفیت، بسیاری از اختراعات یا در حین ثبت موفق به اخذ گواهینامه ثبت نمی شوند یا گواهینامه آنها بسادگی در دادگاه ها قابل ابطال است. در این رهگذر علاوه بر صرف هزینه های فراوان مالی، اطلاعات اختراع هم افشا می شود بدون آنکه برای مخترع و کشور عایداتی داشته باشد.

برای رفع این مشکلات چند راه حل به نظرم می رسد که البته راه حل محوری پرداختن به مسئله آموزشهای تخصصی است:

1- برنامه ریزی و اجرای آموزشهای تخصصی و کاربردی در زمینه مالکیت فکری و  اختراعات در کشور به عنوان یک عزم ملی.

2- مخاطبین این آموزشها باید نه تنها مخترعین و محققین بلکه سیاستگذاران، برنامه ریزان، قانونگذاران، اساتید و دانشجویان مراکز دانشگاهی و پژوهشی و حتی معلمان و دانش آموزان در سطح مدارس باشند.

3- استخدام فارغ التحصیلان دانشگاهی با زمینه های مختلف علمی و فنی و پزشکی در اداره ثبت اختراع و انجام آموزشهای بدو و حین خدمت برای این کارشناسان.

4- برقرار کردن سیستم ارتقای شغلی کارشناسان اداره ثبت اختراع و سایر مراکز ارزیابی اختراع بطوریکه بر حسب تحصیلات و تجربیات کاری سطوح کمک ارزیاب، ارزیاب سطح 3 تا1 و سرارزیاب را با امتحان و کسب امتیازات لازم در سالیان خدمت خود طی کنند.

5- در مورد ثبت اختراع در خارج از کشور، اولا لازم است قانون ثبت اختراع فعلی اصلاح شده و  ارایه تقاضانامه ثبت در ایران را برای ثبت در سایر کشورها الزامی نماید تا قبل از اقدام برای ثبت در خارج تقاضانامه اختراع ارزیابیهای در سطح ملی  خود را پشت سر گذاشته و پخته تر گردد. این الزام البته فواید دیگری برای کشور دارد که کمترین آن به نفع امنیت ملی است.

6- تقویت بخش خصوصی برای کمک به مخترعین در زمینه ثبت. تعیین صلاحیت حقوقی و حقیقی در بخش خصوصی توسط مراجع ذیصلاح. قایل شدن تسهیلات تشویقی در اداره ثبت اختراع برای تقاضانامه های که توسط آنها ارایه می شود.

7- آماده سازی توصیف اختراع برای ثبت در ایران و بخصوص سایر کشورها توسط افراد ماهر، آموزش دیده و با تجربه. این افراد حتما باید دارای تحصیلات پایه علمی و تخصصی در زمینه فنی اختراع مورد نظر باشند و به هیچ وجه مسؤلیت آماده سازی اختراعی که زمینه آن در تخصص آنها نیست نپذیرند. مثلا مهندس برق ماهر در امر اختراعات نباید روی اختراع با زمینه فنی پزشکی یا دارو کار کند و بالعکس وگرنه نتیجه آن می شود که الان اتفاق افتاده است.

لینک      نظرات ()      

آخرين مطالب کریسمس مبارک عضوین انجمن دکترای علوم آزمایشگاهی IFCC جایگاه ایران در نوآوری و رقابت پذیری جهانی در رثای مسعود مسعود رفت..... سخنان مهم رییس جمهور انقضای پتنت Ritonavir اظهارنظر کارشناسی درباره: طرح استفساریه بند د ماده 4 قانون ثبت اختراعات انقضای پتنت های دارویی - هفته دوم ژوئن 2013 افتتاح آزمایشگاه پزشکی بیوتک
کلمات کلیدی وبلاگ compulsary licsencing (۱) diabetes (۱) dr mohammad reza bakhtiari (۱) gci (۱) gii (۱) tqm (۱) trips (۱) آزمایشگاه تشخیص طبی (۱) آموزش (۱) اختراعات دارویی (۱) استفساریه بند د (۱) اصلاحات (۱) انجمن دکتری علوم آزمایشگاهی (۱) برنامه های مدون (۱) بیماری (۱) بیوتکنولوژی (۱) پتنت (۱) پیوندهای مفید (۱) تایید گواهی بازآموزی (۱) تخیل (۱) تریپس (۱) تمدید پروانه مسئولیت فنی (۱) ثبت ژن (۱) حمایت از فرش دستباف (۱) خدمات آزمایشگاهی (۱) خیال پردازی (۱) دسترسی به دارو (۱) دنیای سوفی (۱) دوره های آموزشی (۱) دیابت (٢) دیابت ملیتوس (۱) رقابت پذیری (۱) روز جهانی مالکیت فکری (۱) روز حهانی دیابت (۱) زیست فناوری (۱) سازمان ملی (۱) شاخص نوآوری (۱) طب آزمایشگاهی (۱) علوم آزمایشگاهی (۱) عوارض (۱) فلسفه (۱) فناوری (۱) قانون ثبت اختراعات (۱) لینکهای مفید (۱) مالکیت صنعتی (۱) مالکیت فکری (۳) مجلس (۱) مدیریت جامع کیفیت (۱) نقد قانون ثبت اختراع (۱) نوآوری (۱) نورودژنراتیو (۱) همایش حقوق مالکیت صنعتی (۱) هموگلوبین a1c (۱) کارشناسی (۱) کنگره ارتقاء کیفیت (۱) کنگره ژنتیک (۱)
پيوندها American Society for Clinical Laboratory Science -ASCLS Annals of Laboratory Medicine Bio Med Cenrtal Clin Chem Archive CLSI Convention on Biological Diversity Eur-Lex EUROIMMUN Find Medical Associations & Societies in the U.S.A Global Competitiveness Report Global Innovation Index Highwire Stanford University Intech Interactive Health Tutorials International Property Rights Index International Union for Conservation of Nature Iranian Biomedical Journal IUCN Red List of Threatened Species Lab Tests Online LabMedicine Laboratory Organizations & Associations LABORATORY SCIENCE RESOURCES Longman Dictionary of Contempory English Medscape MIT Open Course Ware National Center for Biotechnology Information Nature Medicine Phlebotomy Reference Laboratory Services for Health Care Organizations Social Science Research Network The Internet Picture Dictionary Thyroid Disease Educational Library Unit Conversions Vitamin Update WHO Publications Your Medical Detective ادراه ثبت اختراعات ايران آزمايشگاه مرجع سلامت آزمون میرز-بریگز ( MBTI ) انجمن بيوشيمي ايران انجمن دكتري علوم آزمايشگاهي ايران انجمن زبانشناسي ايران پيش بيني وضعيت هواي تهران تبيان خاطرات مهاجرت برای پسرمان خليل احمدي دانلود کتاب های صوتی درگاه خدمات الكترونيك ايران ديكشنري دیوان حافظ راز آفرینش راوي حکايت باقي زبان و ترجمه سايت مالكيت فكري سازمان پژوهشها شجرياني ها شهربَراز طرح حمایت از ترویج مالکیت فکری فال حافظ فرانسه و زبان فرانسوی قرآن کريم قنبري ماشين حسابي مجله اينترنتي برترينها مجله تشخيص آزمايشگاهي محاسبه قد و وزن مناسب محمد حسین نعیمی مرکز تحقيقات بيماريهاي کليوي و مجاري ادراري میلاد ربانی اصفهانی نقد فيلم نهج البلاغه Better Medicine
How open is innovation? • Article
Research Policy, Volume 39, Issue 6, 1 July 2010, Pages 699-709
Dahlander, L.; Gann, D.M.